Stilbaai, wat in Engels ook as Still Bay bekend staan, is ’n kusdorp en belangrike vakansiebestemming binne die Hessequa Plaaslike Munisipaliteit en die Tuinroete Distriksmunisipaliteit van die Wes-Kaap. Dit lê waar die Goukourivier in die Indiese Oseaan uitmond, ongeveer 26 kilometer vanaf die N2 en sowat 40 kilometer suidoos van Riversdal. Die R305 vorm die hoofroete vanaf die N2, terwyl plaaslike paaie die dorp met Melkhoutfontein en Jongensfontein verbind. Stilbaai-Oos en Stilbaai-Wes lê aan weerskante van die riviermonding, word deur ’n padbrug verbind en is deur strande, duine, kusfynbos en landbougrond omring.
Die dorp se naam verwys na die beskutte en dikwels rustige voorkoms van die baai en word plaaslik meestal as Stilbaai gebruik. Europese boere en jagters het hulle gedurende die agtiende eeu in die groter distrik gevestig, maar die kusnedersetting het geleidelik ontwikkel en nie uit een formele stigtingsgebeurtenis ontstaan nie. Die eerste eenvoudige vakansiehuise het gedurende die laat negentiende eeu langs die Goukourivier verskyn, met Riverina, wat in die vroeë 1880’s op die westelike oewer gebou is, as die dorp se oudste bekende vakansiehuis. Beter paaie, residensiële onderverdeling en groeiende belangstelling in kusvakansies het Stilbaai gedurende die twintigste eeu in ’n permanente dorp verander.
Menslike bewoning van die groter Stilbaaigebied strek tienduisende jare terug. Argeologiese ontdekkings by Blombosgrot, wes van die dorp, sluit gegraveerde oker, skulpkraletjies en bewyse van pigmentverwerking uit die Middel-Steentydperk in, hoewel die beskermde grot nie vir gewone besoekers oop is nie. Khoekhoe-veeboergemeenskappe en San-jagter-versamelaars het later die kusvlaktes, riviermonding, varswaterbronne en seehulpbronne gebruik. Antieke skulphope en klipgeboude getyvisvywers bied sigbare bewyse van mense se langdurige verhouding met hierdie kuslyn.
Die historiese visvywers bestaan uit lae klipmure wat oor rotsagtige getyplate gebou is. Vis swem tydens hoogwater die omheinings binne en word vasgekeer wanneer die water sak; sommige vywers word steeds onder tradisionele toesig en bewaringsbeheer onderhou. Die historiese Palinggat-opstal huisves vandag die Stilbaai Toerismeburo en Blombos Museum of Archaeology, waar besoekers meer oor die streek se vroeë bewoners en argeologiese ontdekkings kan leer. ’n Nabygeleë varswaterpoel is bekend vir beskermde palings wat tussen die Goukoumonding en binnelandse waterbronne migreer en tradisioneel op vasgestelde tye gevoer word.
Stilbaai het tot ’n aansienlike streekdiens- en aftreedorp ontwikkel waarvan die ekonomie toerisme, eiendom, konstruksie, kleinhandel, landbou, visvang, gasvryheid en huishoudelike dienste kombineer. Die dorp bied supermarkte, apteke, mediese praktyke, skole, banke, sportgeriewe en gespesialiseerde winkels, terwyl Riversdal verdere hospitaal-, staats- en professionele dienste verskaf. Die bevolking neem gedurende skoolvakansies skerp toe en plaas bykomende druk op verkeer, parkering, water en afvaldienste. Vlak 2-munisipale waterbeperkings het vanaf Mei 2026 in Stilbaai gegeld, en besoekers behoort huidige Hessequa-kennisgewings na te gaan en water verantwoordelik te gebruik.
Die Goukouriviermonding bied swem, roei, bootvaart, gereguleerde hengel, waterski in toegelate gebiede en voëlkyk. Lappiesbaai is een van die dorp se belangrikste gesinstrande en vorm deel van Hessequa se Blouvlagstrandprogram vir die 2025–2026-seisoen. Geelkrans Natuurreservaat beskerm 440 hektaar oos van die dorp en bied kusstap, piekniek, voëlkyk, walviskyk, swem en snorkel tydens laagwater. Die kus grens aan die Stilbaai Mariene Beskermde Gebied, waar hengel of die verwydering van seelewe in beperkte sones verbode is; besoekers moet gemerkte roetes gebruik en die getye nagaan voordat hulle die strand betree.
Stilbaai het ’n uitgebreide verblyfkeuse wat gastehuise, vakansiewoonstelle, selfsorghuise, karavaanparke en eiendomme binne private natuurgebiede insluit. Geverifieerde keuses sluit Karee Manor Guesthouse met uitsigte na die Goukourivier en see, Charlotte House wat oor die baai uitkyk, en talle plaaslik bestuurde vakansiehuise in wat deur Stilbaai Toerisme gelys word. Lappiesbaai en Preekstoel bied gewilde strandverblyf- en kampeeromgewings, terwyl kleiner eiendomme regoor Stilbaai-Oos en Stilbaai-Wes versprei is. Gaste behoort die presiese adres, rivier- of strandtoegang, parkering, toeganklikheid, beddegoed, skoonmaakreëlings en kansellasievoorwaardes voor bespreking te bevestig, veral gedurende Desember en Paasnaweek.
Huidige eetkeuses sluit Thyme to Relish in Oslerstraat, On the Rocks Steakhouse and Seafood Restaurant, koffiewinkels, bakkerye, wegneemete-ondernemings en informele eetplekke rondom die rivier en winkelsentrums in. Die dorp kan met besoeke aan Jongensfontein, Melkhoutfontein, Inverroche Distillery, Geelkrans Natuurreservaat en die groter Hessequa-platteland gekombineer word; Blombosgrot behoort deur museumuitstallings waardeer te word omdat openbare toegang beperk is. Somers is warm, droog en dikwels winderig, terwyl winters matig en natter is. Besoekers behoort branders, rivierstrome, veldbrandwaarskuwings, munisipale waterbeperkings en seisoenale verkeer voor vertrek na te gaan.