Stompneusbaai is ’n klein kusdorpie en residensiële vakansienedersetting binne die Saldanhabaai Plaaslike Munisipaliteit en die Weskus Distriksmunisipaliteit van die Wes-Kaap. Dit vorm deel van die groter St. Helenabaai-gebied en lê ongeveer 20 kilometer noord van Vredenburg, naby Britanniabaai en Shelley Point. Plaaslike paaie verbind die dorp met die R399 en die streekroetes na Vredenburg, Paternoster en Velddrif. Sandbaaie, rotsagtige kuslyne, lae kusstrandveld, visseryverwante geboue en beskeie seehuise gee Stompneusbaai sy rustige Weskuskarakter.
Die dorp het rondom St. Helenabaai se ryk visgronde ontwikkel en nie rondom ’n spoorwegstasie, kerkplein of binnelandse landbousentrum nie. Die naam hou verband met die stompneus, ’n groep seebrasems wat tradisioneel langs die Suid-Afrikaanse kus gevang word. Die Afrikaanse naam verwys letterlik na die vis se stomp of verkorte snoet. ’n Enkele formele stigtingsdatum vir die nedersetting kon nie bevestig word nie, maar visvang, visverwerking, bootbou en latere vakansiehuisontwikkeling het die gemeenskap geleidelik gevorm.
Lank voordat Europese skepe St. Helenabaai bereik het, het Khoekhoe-veeboergemeenskappe en San-jagter-versamelaars die Weskus se seisoenale waterbronne, weidingsgebiede, duine en seehulpbronne gebruik. Vis, skulpvis, seevoëls en kusplante het gemeenskappe ondersteun wat tussen die kuslyn en binnelandse vlaktes beweeg het. Koloniale seevaart, private plase en kommersiële visserye het toegang tot hierdie hulpbronne later verander. Die groter baai se beskutte water het daarna vissersfamilies en mariene bedrywe gelok waarvan die kennis en arbeid steeds ’n kernbestanddeel van die gebied se identiteit vorm.
Stompneusbaai hou nou verband met St. Helenabaai se maritieme geskiedenis. Die Portugese seevaarder Vasco da Gama het vermoedelik op 8 November 1497 tydens sy reis na Indië in hierdie omgewing aan wal gegaan. ’n Monument naby die Stompneusbaaikus herdenk die vaart en is in 1969 onthul nadat dit deur die Portugese regering geskenk is. Gedurende die twintigste eeu het plaaslike vissers en entrepreneurs ook tot die ontwikkeling van moderne vissersbote, visfabrieke en verwante kusbedrywe regoor die St. Helenabaai-distrik bygedra.
Visvang en mariene bedrywighede bly belangrik, hoewel residensiële eiendom, vakansieverblyf, konstruksie, instandhouding en toerisme toenemend tot die plaaslike ekonomie bydra. Stompneusbaai self het beperkte kleinhandel- en openbare dienste, en inwoners gebruik gewoonlik die groter sakegebiede van St. Helenabaai en Vredenburg vir supermarkte, brandstof, gesondheidsorg, bankdienste en professionele geriewe. Shelley Point grens aan die nedersetting en voeg ’n private woonlandgoed, ’n negeputjie-gholfbaan en ontspanningsgeriewe tot die groter gebied by.
Die strand en rotsagtige kuslyn bied geleenthede vir stap, fotografie, voëlkyk, seisoenale blommekyk, kajakvaart wanneer toestande geskik is en wettig gereguleerde kushengel. Dolfyne, robbe en suidelike noorkappers kan gedurende verskillende tye van die jaar van die kus af waargeneem word, terwyl swarttobies en ander kusvoëls die strandveld en skulpryke kus gebruik. Besoekers moet broeiende voëls nie versteur nie, weg van robbe bly, versigtig wees op gladde rotse en in koue Atlantiese water en huidige hengelpermitte, sakbeperkings en mariene bewaringsreëls gehoorsaam.
Geverifieerde verblyf binne Stompneusbaai sluit Goblin’s Creek in, wat gastekamers naby die strand bied, en Goblin’s Inn, wat selfsorgeenhede in die dorp verskaf. Absolute Beach Accommodation is nog ’n gevestigde kuskeuse, terwyl privaat bestuurde huise en woonstelle in Stompneusbaai, Britanniabaai, Shelley Point en die groter St. Helenabaai-gebied beskikbaar is. Gaste behoort die presiese adres, maaltye, strandtoegang, parkering, elektrisiteitsreëlings, toeganklikheid en kansellasievoorwaardes voor bespreking te bevestig.
Geen omvangryke besoekersgerigte restaurantsektor kon binne Stompneusbaai self bevestig word nie, en selfsorgreisigers behoort vooraf vas te stel waar kruideniersware en etes beskikbaar sal wees. Restaurante, koffiewinkels, wegneemete-ondernemings en winkels is elders in St. Helenabaai, Shelley Point, Britanniabaai, Paternoster en Vredenburg beskikbaar. Nabygeleë besienswaardighede sluit die Vasco da Gama-monument, Shelley Point se strande, Britanniabaai, Kaap Columbine Natuurreservaat, Tietiesbaai en Paternoster in. Somers is warm, droog en dikwels winderig, terwyl winters koel en natter is; sterk branders, kusmis en seisoenale weer kan bootvaart en strandaktiwiteite beïnvloed.