Schoemanshoek is ’n vrugbare landelike nedersetting en landbouvallei binne die Oudtshoorn Plaaslike Munisipaliteit en die Tuinroete Distriksmunisipaliteit van die Wes-Kaap. Dit lê in die Kangovallei langs die R328, ongeveer 12 tot 15 kilometer noord van Oudtshoorn op die roete na die Kangogrotte. Die Grobbelaarsrivier en sy sytakke ondersteun besproeide landbougrond tussen die omliggende voetheuwels en die Swartberge. Boorde, wingerde, volstruisplase, gaste-eiendomme, bewerkte lande en verspreide wonings gee die gebied ’n groener voorkoms as ’n groot deel van die halfdroë Klein-Karoo.
Die nedersetting het op en rondom die historiese plaas Roodewal ontwikkel, waar verskeie families met die van Schoeman aangrensende huise en plase gevestig het. Hierdie sametrekking het as Schoemansdorp en later as Schoemanshoek bekend geraak. Teen die middel van die negentiende eeu is Roodewal as een van die waardevolste landbou-eiendomme in die groter Oudtshoorn-distrik beskou vanweë die betroubare besproeiingsmoontlikhede en vrugbare grond. Schoemanshoek het nie as ’n afsonderlik geproklameerde munisipale dorp ontwikkel nie, maar as ’n welvarende boerdery-, kerk- en onderwysgemeenskap langs die pad tussen Oudtshoorn en die Kangodistrik.
Lank voordat koloniale plase in die Kangovallei verdeel is, het San-jagter-versamelaars en Khoekhoe-veeboergemeenskappe die Klein-Karoo se riviergange, bergroetes, seisoenale waterbronne, weidingsgebiede en plantebronne gebruik. Die nabygeleë grotte en bergvoetgebiede vorm deel van ’n groter landskap met ’n lang geskiedenis van menslike bewoning. Koloniale grondregistrasie, leivore, veeboerdery en private eienaarskap het later toegang tot water en weiding verander. Boerderyfamilies en arbeiders van uiteenlopende herkoms het daarna tot die vallei se boorde, graanlande, wingerde en groeiende volstruisbedryf bygedra.
Teen die middel van die negentiende eeu was ’n kerkgemeenskap reeds gevestig. ’n Sensus wat ds. Van der Riet in 1857 opgeneem het, het 118 inwoners by Schoemansdorp aangeteken, waaronder 22 Nederduitse Gereformeerde families, en ’n kerkskool het kort daarna gevolg. Plaaslike erfenis is steeds sigbaar in die Nederduitse Gereformeerde kerk, ouer plaasopstalle, besproeiingswerke en landbougeboue. Die Old Mill-eiendom bewaar ’n watermeulgebou wat na raming ongeveer 150 jaar oud is; graan uit die vallei is vroeër daar gemaal voordat die gebou in 2003 in ’n restaurant omskep is.
Landbou bly die kern van Schoemanshoek se ekonomie. Volstruisboerdery, druiwe, wyn, olywe, vrugte, vee en besproeide gewasse ondersteun plaaswerk, verblyf, voedselproduksie en besoekersaktiwiteite. Karusa Vineyards bedryf ’n familiebeheerde wynkelder en mikrobrouery in die vallei, terwyl Cango Ostrich Show Farm in ’n voormalige Schoeman-tabakfabriek gevestig is en die distrik se volstruisboerderytradisie uitbeeld. Inwoners gebruik Oudtshoorn vir groter supermarkte, hospitale, skole, bankdienste en professionele geriewe, terwyl die R328 aansienlike besoekersverkeer na die grotte en Swartberge dra.
Schoemanshoek is uitstekend geleë vir die verkenning van die Kangoroete. Cango Ostrich Show Farm bied begeleide plaaservarings, Karusa bied proegeleenthede en plaaslik geïnspireerde kos, en die nabygeleë Wilgewandel Holiday Farm het gesinsaktiwiteite, kort stap- en fietsroetes en plaasdiere. Die Kangogrotte, Rust-en-Vrede-waterval, Cango Wildlife Ranch en Swartbergpas is ook binne maklike reisafstand. Besoekers behoort gemagtigde grottoere te gebruik, op gemerkte roetes te bly, toestemming te verkry voordat werkende plase betree word en weer-, brand- en bergpadtoestande na te gaan voordat hulle die Swartberge besoek.
Geverifieerde verblyf in die vallei sluit Die Fonteine Country Guesthouse and Glamping in, wat ses gaste-eenhede en twee gemeubileerde tente naby Karusa en Cango Ostrich Show Farm bied. Old Mill Lodge verskaf verblyf op ’n werkende volstruisplaas, tesame met swembaddens, buitelugaktiwiteite en ’n restaurant. Verdere keuses sluit Surval Boutique Olive Estate, Oue Werf Country House en Kranskloof Country Lodge in, wat selfsorgkothuise in ’n rustiger landelike omgewing bied. Gaste behoort maaltye, padtoegang, toeganklikheid, lugversorging, rugsteunkrag, aktiwiteitsbeskikbaarheid en kansellasievoorwaardes voor bespreking te bevestig.
Eetplekke sluit Old Mill Restaurant in, wat ontbyt, middagete en aandete in die historiese meulgebou bedien en vir wildsvleis-, volstruis- en ander Klein-Karoo-geregte bekend is. Su Casa by Surval Boutique Olive Estate bied ’n meer verfynde streekspyskaart, terwyl Karusa proegeleenthede en Karoo-stylborde met uitsigte oor die wingerde aanbied. Cango Ostrich Show Farm het ook ’n restaurant wat ligte etes bedien. Nabygeleë besienswaardighede sluit Oudtshoorn se museums, die Kangogrotte, Rust-en-Vrede-waterval, Swartbergpas en De Rust in. Somers is warm en gewoonlik droog, terwyl winters koue nagte en soms ryp bring; kitsvloede, somerhitte en bergweer behoort tydens aktiwiteitsbeplanning in ag geneem te word.