Kleinmond is ’n kusdorp binne die Overstrand Plaaslike Munisipaliteit en die Overberg Distriksmunisipaliteit van die Wes-Kaap. Dit lê tussen Bettysbaai en die Botriviermonding, ongeveer 35 kilometer wes van Hermanus en sowat 100 kilometer vanaf sentraal-Kaapstad. Die skilderagtige R44, wat ook as Clarence-rylaan bekend staan, verbind Kleinmond met Gordonsbaai, Rooiels, Pringlebaai, Bettysbaai en Hermanus, terwyl roetes deur Botrivier toegang tot die N2 bied. Die dorp beslaan ’n smal strook tussen die Atlantiese Oseaan, strandmere, vleilande en die fynbosbedekte Kogelberge.
Die naam Kleinmond verwys na die kleiner uitloop wat met die Botrivierstrandmeerstelsel verbind word. Die nedersetting was voorheen as Kleinmondstrand bekend voordat die naam in 1960 amptelik tot Kleinmond verkort is. Die eerste permanente gemeenskap het rondom vissers ontwikkel wat hulle gedurende die middel-negentiende eeu by Jongensklip, die terrein van die huidige hawe, gevestig het. Boere uit die omliggende Overberg het die kus gedurende die 1860’s ook as ’n seisoenale vakansieplek begin gebruik en geleidelik kothuise naby die strandmeer en kuslyn opgerig.
Menslike bewoning van die omliggende kus strek veel verder terug as die negentiende-eeuse nedersetting. San-jagter-versamelaars en Khoekhoe-veeboergemeenskappe het die Kogelberg se grotte, bergroetes, varswaterbronne, vleilande, weidingsgebiede en seehulpbronne lank voor die vestiging van koloniale plase gebruik. Argeologiese materiaal is in grotte en kusgebiede tussen Kleinmond en Hawston gevind. Koloniale grondeienaarskap, veeboerdery en visvang het toegang tot die landskap later verander, terwyl die riviere, riviermondings en kuslyn steeds voedsel en bewegingsroetes aan opeenvolgende gemeenskappe gebied het.
Die huidige dorp is ná die onderverdeling van die plaas Lamloch in 1910 uitgelê. ’n Dorpsbestuursraad is in 1948 ingestel, die hawe is in 1954 tot nywerheidsgebied verklaar en Kleinmond het op 1 Augustus 1959 ’n munisipaliteit geword voordat dit later by die huidige Overstrand Munisipaliteit ingelyf is. Die Preekboom, ’n melkhoutboom langs die strandmeer, word sedert 1902 as ’n bymekaarkomplek vir kerkdienste gebruik. Die werkende hawe, tradisionele visvangbedrywighede, ouer vakansiehuise en die Gustav Adolf-gedenkkruise naby Palmietstrand bly belangrike dele van die plaaslike erfenis.
Kleinmond dien as ’n woon-, vissers-, sake- en vakansiesentrum vir die Hangklipkus. Die ekonomie sluit kommersiële en kleinskaalse visvang, toerisme, verblyf, restaurante, kleinhandel, konstruksie, eiendom, natuuraktiwiteite en huishoudelike ondernemings in. Harbour Road kombineer die aktiewe vissershawe met restaurante, galerye, handwerkwinkels en besoekersondernemings. Die dorp het ook supermarkte, skole, gesondheidsdienste, ’n biblioteek, polisiedienste en alledaagse winkels, terwyl Hermanus en Somerset-Wes verdere hospitale, spesialisdienste en groter handelsgeriewe bied.
Kleinmond se Hoofstrand het volle Blouvlagstatus vir die 2025–2026-seisoen ontvang, met die geakkrediteerde gedeelte wat vanaf Desember 2025 tot middel Januarie 2026 bedryf is. Swem behoort slegs binne die afgebakende gebied plaas te vind wanneer lewensredders aan diens is, en die strandmeer vorm nie deel van die Blouvlaggedeelte nie. Ander aktiwiteite sluit kanovaart op die strandmeer, kuswandelings, branderplankry, hengel, walviskyk, voëlkyk en stap in. Kogelberg Natuurreservaat bied stap, bergfietsry, wildbesigtiging en swem by aangewese plekke langs die Palmietrivier met die nodige permitte, terwyl Rooisand Natuurreservaat vir vleilande, voëls en vrylopende perde bekend is.
Verblyf wissel van gastehuise en vakansiewoonstelle tot selfsorghuise en munisipale kampeergeriewe. Geverifieerde keuses sluit Moments Guesthouse, Villa Chad Guest House, Footprints in Kleinmond, Mond Kleine Guesthouse en La Mer Seafront Guesthouse in, saam met talle selfsorgeiendomme naby die strand en hawe. Kleinmond Karavaanpark en Palmiet Karavaanpark bied kampeer- en karavaangeriewe in die groter dorpsgebied. Gaste behoort die presiese ligging, maaltye, toeganklikheid, parkering, elektrisiteitsreëlings, troeteldierbeleid en kansellasievoorwaardes voor bespreking te bevestig, veral gedurende skoolvakansies en walvisseisoen.
Huidige eetplekke sluit KabelJoe’s Seafood Restaurant by Harbour Road, Bistro 14, Stoep Café en Sunset Café in, saam met verdere koffiewinkels, wegneemete-ondernemings en hawerestaurante. Nabygeleë besienswaardighede sluit Stony Point se Afrika-pikkewynkolonie, Harold Porter Nasionale Botaniese Tuin, die Bot-Kleinmond-riviermondingsvleilande, Arabella Country Estate, Bettysbaai en die skilderagtige Clarence-rylaan in. Die klimaat is tipies Mediterreens, met warm, droë en dikwels winderige somers en koel, natter winters. Besoekers behoort bergbrandwaarskuwings, roetepermitte, riviermondingstoestande, strandkennisgewings en tydelike padsluitings voor buiteluguitstappies na te gaan.