Gansbaai is ’n kusdorp, vissersentrum en mariene toerismebestemming binne die Overstrand Plaaslike Munisipaliteit en die Overberg Distriksmunisipaliteit van die Wes-Kaap. Dit lê op die Danger Point-skiereiland, ongeveer 40 kilometer suidoos van Hermanus en sowat 160 kilometer per pad vanaf Kaapstad. Die R43 verbind dit met Stanford, Hermanus, Franskraal, Pearly Beach en die roetes na Kaap Agulhas. Groter Gansbaai sluit gebiede soos De Kelders, Perlemoenbaai, Blompark, Masakhane, Danger Point, Kleinbaai en Franskraal in. Rotsagtige kuslyne, beskutte baaie, vissershawens, kalksteenkranse, melkhoutwoude en fynbosbedekte heuwels vorm die omliggende landskap.
Die nedersetting was oorspronklik as Gansgat bekend, ’n naam wat afgelei is van die wildeganse wat rondom ’n varswaterbron of laagte naby die kus voorgekom het. Die latere naam Gansbaai beteken letterlik “baai van die ganse”. Die dorp is op grond wat met die plaas Strandfontein verbind is, uitgelê en het geleidelik ontwikkel namate vissersfamilies huise naby die beskutte baai gevestig het. Historiese vertellings verbind sommige vroeë inwoners ook met oorlewendes van die troepeskip HMS Birkenhead, wat op 26 Februarie 1852 by Danger Point gesink het. Gansbaai het op 1 April 1962 munisipale status verkry en het later deel van die groter Overstrand Munisipaliteit geword.
Die streek se menslike geskiedenis strek veel verder terug as die moderne vissersdorp. Klipgatgrot in die nabygeleë Walker Bay Natuurreservaat bevat bewyse van bewoning gedurende die Middel- en Later Steentydperk, met sommige oorblyfsels wat ongeveer 65 000 tot 85 000 jaar oud is. Khoekhoe-veeboere en San-gemeenskappe het later die kusvlaktes, grotte, varswaterbronne en mariene hulpbronne gebruik. Besoekers kan Klipgat deur die De Kelders-ingang van die reservaat bereik, waar ’n wandelplank en versigtig bestuurde roete die argeologiese terrein toeganklik maak sonder dat die sensitiewe afsettings versteur word.
Visvang vorm sedert die vroegste permanente ontwikkeling die kern van Gansbaai se identiteit en ekonomie. Afsondering, swak paaie en die moeite om vars vis te bewaar, het die lewe aanvanklik moeilik vir plaaslike vissersfamilies gemaak. Gedurende die Tweede Wêreldoorlog het die vraag na vitamien A ’n mark vir olie uit die lewers van sopvin- of gryshaaie geskep, en ’n verwerkingsaanleg is in 1939 geopen. Nadat hierdie mark afgeneem het, het plaaslike vissers gedurende die vroeë 1950’s ’n koöperasie gevorm. Haweverbeterings, visverwerking en latere kommersiële vaartuie het Gansbaai as die belangrikste nywerheids- en dienssentrum van die omliggende kusgebied help vestig.
Visvang, seekosverwerking, akwakultuur, konstruksie, eiendom, kleinhandel, gasvryheid en mariene toerisme bly belangrike dele van die plaaslike ekonomie. Die werkende hawe huisves steeds vissersvaartuie en verwante ondernemings, terwyl perlemoenplase in die groter Gansbaai-gebied bedryf word. Kleinbaai-hawe is die belangrikste vertrekpunt vir gelisensieerde mariene uitstappies, waaronder walviskyk, haaihokduik en breër wildlewevaarte. Operateurs en besoekers moet bewaringsregulasies nakom, versteuring van diere vermy en verstaan dat waarnemings nooit gewaarborg kan word nie omdat die diere vry rondbeweeg en seetoestande wissel.
Gansbaai bied stap, kuswandelings, voëlkyk, hengel, kajakvaart, swem, duik en seisoenale walviskyk vanaf die land. Walker Bay Natuurreservaat strek tot by De Kelders en beskerm Die Plaat se lang sandstrand, kalksteenformasies, strandveld en mariene lewe. Aktiwiteite sluit stap, voëlkyk, toegelate hengel en ’n gereguleerde viertrek-hengelroete in. Ander besienswaardighede sluit Danger Point-vuurtoring, die African Penguin and Seabird Sanctuary, die Strandveld Museum by Franskraal en die grotte en kranse van De Kelders in. Permitvereistes en huidige toegangstoestande behoort nagegaan te word voordat besoekers hengel, aas versamel of bestuurde reservate betree.
Gansbaai bied verblyf wat wissel van sentrale gastehuise en selfsorgeenhede tot kuslodges, plaasverblyf, karavaanparke en luukse natuurtoevlugsoorde. Geverifieerde keuses sluit Schooner House in sentraal-Gansbaai, Crayfish Lodge Sea and Country Guest House in De Kelders, Great White House in Kleinbaai en verskeie plaaslik bestuurde vakansiehuise en woonstelle in. Verdere verblyf is in Franskraal, Pearly Beach, Baardskeerdersbos en Stanford beskikbaar. Gaste behoort die presiese ligging, maaltye, toeganklikheid, rugsteunkrag, vervoer na mariene uitstappies en kansellasiereëlings direk voor bespreking te bevestig.
Huidige eetplekke sluit Blue Goose, The Boathouse Pub and Restaurant by Gansbaai-hawe, Fynbos Shoppe and Coffee Shoppe en Great White House in Kleinbaai in. Plaaslike viswinkels, bakkerye, supermarkte en wegneemete-ondernemings ondersteun ook selfsorgbesoekers. Gansbaai kan met De Kelders, Kleinbaai, Danger Point, Franskraal, Stanford, die Hemel-en-Aarde-vallei en Kaap Agulhas gekombineer word. Somers is meestal warm, droog en winderig, terwyl winters koeler en natter is; koue seewater, sterk deinings, kusmis en vinnig veranderende wind kan bootvaart, strandbesoeke en stap dwarsdeur die jaar beïnvloed.