Enkanini is ’n digbewoonde informele woonnedersetting langs Kayamandi binne die Stellenbosch Plaaslike Munisipaliteit en die Kaapse Wynland Distriksmunisipaliteit van die Wes-Kaap. Dit lê op hoër munisipale grond noord van sentraal-Stellenbosch, naby Kayamandi en die R304-roete na Klapmuts en die N1. Plaaslike toegang word deur Kayamandi en die ingang by Bridgeweg verkry. Die landskap bestaan uit diggegroepeerde huise teen ongelyke hange, verspreide bome en oop grond, met uitsigte na die Simonsberg-, Stellenbosch- en Jonkershoekbergreekse.
Enkanini is in 2006 gevestig toe 47 families wat verblyf in Kayamandi gehuur het, aangrensende munisipale grond beset en die eerste informele huise opgerig het. Navorsing vermeld dat ongeveer twaalf strukture tydens die aanvanklike besetting gebou is voordat die nedersetting uitgebrei het. Die isiXhosa-naam Enkanini word gewoonlik as “met geweld geneem” vertaal en weerspieël die gemeenskap se besetting van grond in reaksie op onbekostigbare huur, behuisingstekorte en die behoefte aan ’n veiliger woonplek.
Die nedersetting se geskiedenis vorm deel van Kayamandi se groter ontwikkeling en die voortgesette gevolge van ongelyke toegang tot grond en behuising in Stellenbosch. Kayamandi is gedurende die twintigste eeu as ’n afgesonderde woongebied vir swart werkers in Stellenbosch en op omliggende plase gevestig. Bevolkingsgroei, migrasie, beperkte bekostigbare behuising en druk op formele huurverblyf het tot die latere ontstaan van Enkanini bygedra. Die nedersetting het dus geen koloniale dorpskern of gewone historiese monumente nie, maar inwoners se ervarings vorm ’n belangrike deel van Stellenbosch se hedendaagse geskiedenis.
Enkanini het internasionale bekendheid verwerf vir gemeenskapsgebaseerde proefprojekte vir volhoubare nedersettingsverbetering. Navorsers van die Universiteit Stellenbosch, die Sustainability Institute, inwoners, die plaaslike regering en vennootorganisasies het aan die iShack-inisiatief saamgewerk, waardeur verbeterde huisontwerp, sonkrag, sanitasie en ander kleinskaalse infrastruktuuroplossings getoets is. Die Enkanini Education Centre het ook plaasgerigte leerprogramme oor water, huishoudelike afval, herwinning en omgewingsverantwoordelikheid aangebied. Hierdie inisiatiewe behoort as gemeenskapsontwikkelingsprojekte en nie as gewone toerismebesienswaardighede beskou te word nie.
Die plaaslike ekonomie sluit informele winkels, kosverkopers, konstruksie, herstelwerk, herwinning, taxi’s, huishoudelike ondernemings en werk in Kayamandi, sentraal-Stellenbosch, omliggende plase, toerismeondernemings en nywerheidsgebiede in. Inwoners maak vir skole, gesondheidsorg, inkopies, ontspanning en vervoer van openbare en gemeenskapsgeriewe in die groter Kayamandi-gebied gebruik. Stellenbosch Munisipaliteit het met beplanning en infrastruktuurwerk in die nedersetting voortgegaan, waaronder projekte om water- en sanitasiedienste te verbeter, hoewel inwoners steeds uitdagings met hoë digtheid, brandgevaar, dreinering en beperkte huishoudelike dienste ervaar.
Enkanini is hoofsaaklik ’n lewende woonbuurt en het geen formeel bemarkte besienswaardigheid, staproete of openbare toeristeroete binne die nedersetting nie. Besoekers wat in die gebied se sosiale geskiedenis en volhoubaarheidsprojekte belangstel, behoort ’n gemeenskapsbegeleide ervaring te reël eerder as om die woonlanings onafhanklik binne te gaan. Kayamandi on Foot en ander Township and Village-inisiatiewe bied georganiseerde kultuurervarings wat deur inwoners van die groter woonbuurt aangebied word. Mense, huise en gemeenskapsbedrywighede behoort slegs met duidelike toestemming afgeneem te word.
Geen gevestigde hotel, formeel bemarkte gastehuis of openbare kampeerterrein kon binne Enkanini self betroubaar bevestig word nie. Besoekers behoort verblyf in sentraal-Stellenbosch of elders in die munisipale gebied te gebruik. Geverifieerde nabygeleë keuses wat deur die amptelike bestemmingsorganisasie gelys word, sluit Oude Werf Hotel, The Stellenbosch Hotel, Eendracht Hotel, Bonne Esperance Guest House en Roosenwijn Guest House in. Reisigers behoort parkering, vervoer en reisafstand vooraf te bevestig omdat dit nie vir elke besoeker prakties sal wees om tussen sentraal-Stellenbosch en Enkanini te stap nie.
Klein winkels en informele kosverkopers word binne Enkanini en Kayamandi bedryf, maar geen besoekersgerigte restaurant binne Enkanini kon onafhanklik bevestig word nie. Besoekers kan ’n maaltyd by ’n plaaslike gasheer in Kayamandi deur erkende Township and Village-programme bespreek of die groot restaurantkeuse in sentraal-Stellenbosch gebruik, waaronder De Vier Restaurant, De Volkskombuis en De Warenmarkt. Nabygeleë besienswaardighede sluit Stellenbosch se historiese middedorp, die universiteit se botaniese tuin, Jonkershoek Natuurreservaat, plaaslike museums en die Stellenbosch-wynroetes in. Somers is meestal warm en droog, terwyl winters koeler en natter is; vervoer en gemeenskapsbegeleiding behoort vooraf gereël te word.